Adobe After Effects – podstawy, czyli co to jest projekt, kompozycja, warstwa, animacja

Arteteka WBP w Krakowie poza standardowymi bibliotecznymi usługami, zapewnia także dostęp do programów komputerowych z pakietu Adobe Creative Suite 6 na trzech stanowiskach komputerowych dostępnych na drugim piętrze  (nr 18, 19, 20). Wśród nich znajduje się jeden z najbardziej popularnych i zarazem profesjonalnych programów do tworzenia efektów wizualnych, ruchomej grafiki (motion graphics, motion design) w formie tzw. kompozycji – Adobe After Effects.

O ile pojęcia efektów wizualnych i ruchomej grafiki są w ogólności dość jasne i nie wymagają wstępnego przybliżenia, to dookreślenie pojęcia kompozycji w użytym tu technicznym sensie będzie dość przydatne, ponieważ stanowi ono – można by rzec – podstawową “jednostkę strukturalną produkcji” w omawianym programie (analogicznie: dla Adobe Premiere taką “jednostką” jest tzw. sekwencja, zaś movie clip dla Flash Proffesional).

Na wstępie warto przyjrzeć się pojęciu kompozycji  ogólnie jako pojęciu technicznemu – tj. niezależnie od używanego do jej tworzenia programu. Kompozycja (composition etym. łac. com-positio – stawianie obok siebie) polega na procesie łączenia pojedynczych warstw obrazu w całość, celem stworzenia wrażenia ich przynależności do jednej sceny; często realizowany jest w fazie postprodukcji. Nakładane na siebie warstwy obrazu mogą mieć różne źródła, będąc np. materiałem filmowym z kamery, animacją komputerową lub nieruchomymi obrazami (zdjęcia, szkice etc.). Nakładanie na siebie kolejnych warstw połączone jest z możliwością manipulowania różnymi własnościami, a w tym przede wszystkim stopniem ich przezroczystości – daje możliwość tworzenia różnego typu scen: od animacji 2D po efekty wizualne w 3D.

 

Projekt

Wracając do programu Adobe After Effects– pierwszą Kompozycję można utworzyć dopiero po utworzeniu/otwarciu tzw. Projektu. Projekt to nic innego, jak pojedynczy plik, który przechowuje utworzone Kompozycje i odnośniki do plików źródłowych (tj. informację o ich lokalizacji na dysku), z których składana była kompozycja (pliki obrazów, filmów, dźwięków etc). Dla programistów można dodać tu praktyczną ciekawostkę, że możliwy jest również zapis projektu w postaci pliku XML – taki zapis daje możliwość odtworzenia pliku w postaci programowalnej (tj. w postaci zbioru wierszy z instrukcjami odtwarzanego w edytorze tekstowym), w której można, pisząc odpowiednie skrypty, zmieniać własności danego projektu bez konieczności otwierania go w programie Adobe After Effects; bardziej doświadczonym użytkownikom pozwala to zautomatyzować niektóre aspekty pracy.

Kompozycja

Kompozycje to kolekcje Warstw (layers), zaś poszczególne Warstwy w dużej mierze sprowadzają się do poszczególnych filmów, zdjęć lub form graficznych wygenerowanych w samym Adobe After Effects. Proste Projekty mogą mieć jedną Kompozycję, bardziej złożone – dowolnie wielką liczbę. W skrócie: Projekty mogą składać się z wielu Kompozycji, zaś poszczególne Kompozycje z wielu Warstw. Kompozycja wyznacza strukturę danemu filmowi, każda kompozycja ma przypisaną sobie oś czasu (timeline). Proces tworzenia Kompozycji zawiera następujące fazy:

  • Kompozycja składana jest z wielu warstw mogących reprezentować w naszej scenie takie komponenty medialne jak: nagrania wideo i audio, animowany tekst, grafika wektorowa, obrazy i światła;
  • dodanie kolejnego obiektu medialnego (zdjęcie, film, ścieżka dźwiękowa etc.) tworzy zarazem nową warstwę w Kompozycji, edytowalną, modyfikowalną za pomocą efektów (można dodawać tzw. wtyczki z efektami, pochodzące spoza pakietu Adobe After Effects) niezależnie od innych warstw;
  • następnie poszczególne warstwy w danej Kompozycji są komponowane przestrzennie i czasowo; określenie przestrzenne polega tu na położeniu danego obiektu na określonym miejscu w ogólnym planie, zaś czasowe na określeniu momentu pojawienia się i zniknięcia. Możliwa jest oczywiście zmiana miejsca danego obiektu w czasie, robiąc wrażenie jego ruchu (Adobe After Effects zawiera wiele parametrów przestrzennej transformacji obrazu);
  • kolejnym istotnym aspektem składania kompozycji jest manipulowanie przejrzystością danej warstwy w czasie; wyznaczając, które części podrzędnych warstw pojawiają się na warstwach nadrzędnych (kolejność warstw decyduje tu o relacji nadrzędności – podrzędności między nimi);

Tworzenie Kompozycji

  • Na pasku menu wybierz Composition > New Composition, aby utworzyć nową kompozycję [1]. Następnie wybierz rozdzielczość (np. wybierając gotowe presety). Możesz dostosować ustawienia wstępne, wpisując swoje wartości, takie jak szerokość, wysokość, szybkość klatek i czas trwania [2]
  • Po utworzeniu kompozycji i dodaniu jakiegoś pliku multimedialnego do panelu projektu, przeciągnij ten plik na ikonę nowej kompozycji na dole panelu Projektu (Project panel) [3]; program automatycznie włączy ten plik do danej Kompozycji i dostosuje własności tego pliku do parametrów kompozycji (poniżej screen)

  • Kompozycje mogą zawierać warstwy wygenerowane w AAE i warstwy z plików zewnętrznych – np. z innych programów pakietu Adobe (Ilustrator, Photoshop)
  • Kompozycje są poukładane w postaci “stosu warstw” (stack of layers) w panelu osi czasu (Timeline panel)
  • Warstwy mogą być przemieszczane wertykalnie w celu zmiany pozycji w “stosie” oraz horyzontalnie w celu zmiany pozycji w czasie

Ogólne ustawienia (settings) kompozycji można zmienić w każdym momencie. Jednakże najlepiej już na początku zdecydować się na określone ustawienia takich parametrów jak proporcje klatki (frame aspect ratio) i wymiary klatki (frame size) – tj. antycypując oczekiwany format końcowy danego wideoklipu. Wynika to z faktu, że program Adobe After Effects realizuje pewne zadania obliczeniowe w ramach naszego projektu właśnie w oparciu o te parametry; innymi słowy, zmiana wartości tych parametrów na dalszym etapie pracy może zaburzyć strukturę naszego dotychczasowego projektu.

Podstawowe panele służące pracy nad Kompozycjami i ich funkcje

  • Każda kompozycja jest uwidoczniona w Panelu Projektu (Project panel) [1]. Podwójne kliknięcie danej Kompozycji w Panelu Projektu otwiera kompozycję na osi czasu.
  • Panel Kompozycji służy podglądowi kompozycji oraz umożliwia manualną modyfikację jej zawartości. [2]
  • Panel Osi Czasu (Timeline panel) [3]
  • Panel Efektów (Effects panel); efekty są nakładane na wybrane warstwy. parametry właściwe danemu efektowi stają sią częścią zbioru własności warstwy (o czym szerzej w podrozdziale dotyczącym Warstw) [4]
  • Panel podglądu (Preview Panel) [5]
  • Panel narzędzi (Tools) [6]

Panel osi czasu (Timeline panel)

  • Każda kompozycja ma własny panel osi czasu [1];
  • Używa się go w celu realizowania różnych zadań – np. animowanie własności warstw, aranżowanie warstw w czasie, ustawianie trybów mieszania;
  • porządek warstw w aspekcie nadrzędności i podrzędności jest przedstawiony w panelu osi czasu w taki sposób, że warstwy podrzędne (tj. mniej widoczne w scenie Kompozycji, czyli znajdujące się pod późniejszymi warstwami) [2] znajdują się wyżej, zaś nadrzędne niżej [3];

  • Lewa strona panelu osi czasu zawiera kolumny kontroli warstw [4]. Prawa strona – graf osi czasu – zawiera m.in. linię czasu (time ruler) [5], markery (markers) [6], klatki kluczowe (keyframes) [7], graficzne przedstawienie długości warstwy (w trybie layer bar) [8], edytor graficzny (the Graph Editor, w trybie Graph Editor) [9];

Własności warstw (layers) na panelu osi czasu (timeline)

  • Każda warstwa (layer) ma własności (properties), które można modyfikować w czasie (a więc animować),
    • Można rozszerzyć profil warstwy w celu wyświetlenia zbioru jej własności i zmiany wartości (kliknięcie w trójkąt obok nazwy warstwy);
      • Podstawowa grupa własności (properties), która jest konstytutywna dla wszystkich warstw (layers), znajduje się pod etykietą Transformacja (Transform) [1]: zawiera ona między innymi własności Pozycja (Position) [2] i Widoczność (Opacity, tj. odwrotność przezroczystości, Transparency) [3]. Parametry opisujące Pozycję określają miejsce na osi współrzędnych (X, Y, Z), zaś parametr opisujący Widoczność określa widzialność danej warstwy w danej kompozycji i zawiera się w spektrum między widocznym (zupełnie nieprzezroczystym, parametr = 100%) a niewidocznym (zupełnie przezroczystym, parametr = 0%);
  • Gdy dodasz pewne dodatkowe atrybuty/funkcje (features) do warstwy – na przykład maski [4], efekty [5], konwersja warstwy z 2D na 3D – to nabiera ona dodatkowych własności związanych z danym atrybutem/funkcją [6], które zebrane są w grupie własności (property groups);

  • Wszystkie własności warstwy mają charakterystykę czasową – mogą modyfikować charakter danej warstwy w czasie
    • Większość własności ma symbol zegarka [7], każda własność posiadająca symbol zegarka może być animowana (można zmieniać wartość tej własności w czasie)

Podsumowując,własności każdego efektu dodanego do warstwy (tzw. własności efektów, effect properties), stają się dodatkowymi własnościami danej warstwy, dlatego po dodaniu danego efektu jego własności pojawiają się w zbiorze własności danej warstwy (obok podstawowych, wymienionych wcześniej, np. Pozycja i Widoczność). Własności dodanych efektów można, często modyfikować w czasie (animować). W praktyce warto wiedzieć, że efekty i ich własności można otworzyć i modyfikować również w Panelu kontroli efektów (Effect Controls panel)

Jak Animować

Animacja jest zmianą własności w czasie. Animuje się własności warstw i efektów nałożonych na warstwę. Najprostszy przykład animacji to ściemnienie – czyli zmiana właściwości “Przezroczystość” ze 100% do 0% w przeciągu 2 sekund. Jakakolwiek własność z przyciskiem zegarka  po lewej stronie nazwy ( panelu osi czasu lub panelu kontroli efektów) może być animowana.

Animację danego parametru można zrealizować za pomocą

  • klatek kluczowych (keyframes) na panelu osi czasu w standardowym trybie ( layer bar mode) – nadając im odpowiednie wartości [1] lub w trybie edytora graficznego (graph editor mode) [2]. Warto dodać, że w graficznym przedstawieniu jest dwojaka forma prezentacji zmian: zmiana określonej wartości w czasie i szybkość zmiany danej wartości w czasie;
  • formuł (expressions) [3] – formuły umożliwiają zaprogramowanie dynamiki animacji za pomocą funkcji (określającej relacje między wartościami różnych parametrów), używając do tego języka opartego na JavaScript; uproszczoną pod formą zastosowania formuł jest Pick Whip;

Użyteczne funkcje:

Pick Whip –  jest bardzo użyteczną funkcją w animacji, pozwala ona skorelować ze sobą zmiany parametrów między warstwami. Jest to de facto uproszczone, mniej zaawansowane, ale intuicyjne użycie formuły (expression). Jednym z przykładów takiego skorelowania jest połączenie ruchu jakiejś nowej warstwy z ruchem już istniejącej. )  Przykład

 

Zagnieżdżenie i pre-kompozycja są bardzo przydatnymi funkcjami AAE. Szczególnie przydaje się do organizacji złożonych projektów. Pod względem rezultatu polegają na tym samym, różnią się jedynie sposobem jego osiągnięcia.

Istota obu funkcji sprowadza się do tego, że sytuują one utworzone warstwy (resp. całość kompozycji z nich wytworzoną) w nowej warstwie (co ważne – będącej dalej zarazem kompozycją), która zastępuje owe warstwy. Można skrótowo i “nie-technicznie” powiedzieć, że program “kompresuje” do jednego obiektu (mającego zarazem cechy warstwy jak i kompozycji) kompozycję złożoną z wielości warstw. Ów nowy obiekt otwiera się wewnątrz innej kompozycji i funkcjonuje w niej jak pojedyncza warstwa, która jest jednak tak ukonstytuowana, że zawsze mamy dostęp do jej struktury jako kompozycji, tj. do jej pierwotnej formy złożonej z wielości warstw, animacji, klatek kluczowych etc.

Innymi słowy, ów obiekt może dalej być wyświetlony w postaci swojej pierwotnej złożoności kompozycji (w tym sensie posiada cechy kompozycji), zarazem jednak występuje on w panelu timeline jak pojedyncza warstwa i można go edytować jak każdą inną warstwę (dodawać efekty i uzmienniać parametry).

Poniżej opisane zostanie jak powyższa operacja jest realizowana przez te dwie funkcje (tj. zagnieżdżenie i pre-kompozycja).

Prekompozycjazaznaczamy interesujące nas warstwy danej kompozycji, klikamy prawym przyciskiem na zaznaczenie, następnie klikamy pre-compose [1], wybieramy jej nazwę [2].

Na liście panelu Projektu z zaznaczonej wcześniej zawartości warstw naszej starej kompozycji, funkcjonującej w naszym przykładzie pod nazwą “Comp 1” [3a], powstaje nowa kompozycja pod wybraną wcześniej nazwą (tu: “próbna”) [4a]. Ta kompozycja funkcjonuje jako warstwa [4b] w panelu osi czasu naszej starej warstwy [3b]

Teraz możemy operować na całości tej kompozycji podobnie jak na dowolnej warstwie: tzn. uzyskujemy dostęp do standardowej grupy własności (properties) typowej dla warstwy, takich, jak opisane wcześniej własności Transformacji [6] – np. Pozycja (Position) [7], Widoczność (Opacity) 8] oraz wszelkie inne grupy własności dowolnych dodananych efektów [9] (w przykładzie dodano efekt pod nazwą“|Twirl”)

Utworzony z naszej kompozycji  obiekt (tu: “próbna”) może być ponownie otwarty w nowym oknie jako kompozycja, dając wgląd w jej strukturę (warstwy, animacje etc.). Wystarczy kliknąć prawym przyciskiem na naszą warstwę, wybrać z listy “otwórz kompozycję” (open composition) [10], a nasza warstwa otworzy się jako kompozycja w odrębnej zakładce[11] z całym zakresem warstw ją konstytuujących [12].

 

Zagnieżdżanie kompozycji (nesting compositions) polega ona na włączeniu jednej lub większej ilości stworzonych kompozycji do nowej kompozycji. Jak wcześniej wspomniano, w danym projekcie może być wiele kompozycji. Zagnieżdżanie polega na przeciągnięciu całej utworzonej kompozycji (której ikona i nazwa znajdują się zawsze w panelu projektu) do nowej kompozycji, w której funkcjonuje jako pojedyncza warstwa. Podobnie jak w przypadku prekompozycji – mamy zawsze dostęp do całej struktury kompozycyjnej tak utworzonej warstwy.

Przykładowo tworzymy nową kompozycję [1] w naszym projekcie, nazwiemy ją “nowa kompozycja” [2]

Powstały obiekt znajduje się oczywiście w panelu Projektu pod wybraną nazwą [3], następnie klikamy na zakładkę nowej kompozycji na panelu osi czasu [4] i przeciągamy tam [5] naszą starszą kompozycję, której chcemy użyć w naszej nowej kompozycji jako warstwę [6].

Słowniczek dla początkujących:

 

Projekt – podstawowy plik, przechowujący informacje o utworzonych Kompozycjach i odnośniki do plików źródłowych.

 

Komponowanie (composition) – proces łączenia pojedynczych warstw obrazu w całość, nakładanie na siebie warstw poprzez manipulowanie ich przezroczystością.

 

Warstwa (layer) – są to odrębne obrazy, animacie klipy video, które pochodzą albo z plików zewnętrznych (pliki zdjęć, video etc.) albo zostały wygenerowane w danym programie (grafika wektorowa etc.).

 

 

 

[1] Pisząc Kompozycja, Warstwa, Projekt z dużej litery ma się tu już na myśli konkretną funkcję dostępną w samym programie AAE pod daną nazwą, a nie tylko ogólne pojęcie używane w języku technicznym.

 

Rafał Oleś

Jedna myśl w temacie “Adobe After Effects – podstawy, czyli co to jest projekt, kompozycja, warstwa, animacja

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s